เทคโนโลยีเพื่อ #ตามหาความจริง

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ไม่มีกระแสข่าวการเมืองใดฮือฮาเท่าภาพการฉายแสงเลเซอร์ #ตามหาความจริง ไปยังสถานที่ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สังหารกลางเมือง เมื่อเดือนพฤษภาคม ปี 2535 และพฤษภาคม 2553 ซึ่งวันนี้ ความจริงอีกหลายส่วนยังไม่ถูกทำให้กระจ่าง

พูดถึงกระบวนการ #ตามหาความจริง ตรงกับภาษาอังกฤษว่า Fact Finding ในการทำงานด้านข้อมูลแล้ว ถือเป็นกระบวนการที่สำคัญ ซึ่งประกอบด้วย การค้นหาข้อมูล การจัดเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ และ สังเคราะห์ข้อมูล เพื่อจัดชุดข้อมูลที่เชื่อถือได้ ที่เราถือว่าเป็น Fact หรือความจริง ที่สามารถแยกแยะ เรื่องจริง กับ เรื่องเท็จ ออกจากกัน

ย้อนกลับไปในปี 2553 ต้องถือว่าช่วงเวลานั้นประเทศไทยได้เข้าสู่ยุคโซเชียล ดังนั้น การตามหาภาพถ่าย คลิปวีดีโอที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สังหารโหดกลางเมือง จึงเป็นเรื่องที่ทำได้ไม่ยาก รวมทั้งขณะนั้น นักข่าวภาคสนามก็เริ่มรายงานข่าวด้วยสื่อโซเชียลของตัวเอง แต่ขณะเดียกวัน การเน้นเรื่องความเร็วในการรายงานเหตุการณ์ ก็อาจทำให้ข้อมูลที่รายงานนั้นมีทั้งแหล่งข่าวที่ได้รับการยืนยัน และไม่ได้ยืนยัน

อย่างไรก็ตาม เราอาจจจะเรียกช่วงเวลา 10 กว่าปีที่ผ่านมาของประเทศไทย ที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งทางการเมืองว่า “ทศวรรษที่สูญหาย” แต่ขณะที่ในโลกเทคโนโลยี กลับมีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ทั้งเทคโนโลยี ด้านข้อมูล พัฒนามาเป็นเรื่อง big data และปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีการเปิดเผยข้อมูลเป็น open data และเครือข่ายเทคโนโลยีดิจิทัล ช่วยให้เกิดการร่วมกันทำงานแบบ crowdsourcing และ สำนักข่าวได้พัฒนาตัวเองตามเทคโนโลยีโดยมีกระบวนการที่เรียกว่า วารสารศาสตร์เชิงข้อมูล หรือ data journalism ขณะเดียวกันพื้นที่การเคลื่อนไหวทางการเมือง ก็ได้เปลี่ยนพื้นที่จากท้องถนน ไปอยู่บนโลกออนไลน์ด้วยเช่นกัน

ดังนั้น เมื่อพูดถึงการ #ตามหาความจริง ในปัจจุบัน หากเกิดเหตุการณ์เคลื่อนไหวทางการเมือง ไม่ว่าจะเป็นบนท้องถนน และ บนโลกออนไลน์ ก็จะมีวิธีการหาความจริงที่ทำได้หลากหลายมากขึ้น

ยกตัวอย่างเช่น เทคโนโลยี AI สามารถนำภาพถ่าย วีดีโอ จากสถานที่เดียวกันในหลายๆ มุม จากกล้องหลายๆ ตัว มารวมกันเป็นคลิปวีดีโอของเหตุการณ์ได้ การสื่อสารบนโลกโซเชียลสามารถนำมาประมวลผ่านระบบวิเคราะห์ที่เรียกว่า social listening เพื่อดูกระแส หรือหัวข้อที่กำลังพูดถึงอยู่ หรือการนำรูปภาพเหตุการณ์มาช่วยกันวิเคราะห์ในรูปแบบ crowdsourcing แม้รูปนั้นจะแสดงรายละเอียดเพียงเล็กน้อย แฃะผู้ที่มีบทบาทสำคัญต่อการ #ตามหาความจริง นั่นก็คือสื่อมวลชน

หากมองสื่อมวลชนสำนักข่าวหลักๆ ในต่างประเทศ ได้พัฒนาศักยภาพ ในการใช้เทคโนโลยีในการสืบความจริงไปไกลมาก ทั้งการประมวลข้อมูล และการใช้เทคโนโลยีการเปรียบเทียบภาพถ่ายต่างๆ และร่วมกับบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ เพื่อพัฒนาศักยภาพของสื่อมวลชน หากแต่พัฒนาการของสื่อมวลชนในประเทศไทยดูจะหยุดนิ่ง ถึงแม้บางสื่อมวลชนจะลงทุนพัฒนาด้านเทคโนโลยีกราฟฟิค แต่เมื่อลงลึกด้านเนื้อหาข้อมูล และการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเครื่องมือสมัยใหม่ถือว่ายังมีอยู่น้อย

อย่างไรก็ตาม ยังมีสื่อมวลชนในไทย ที่เกิดขึ้นจากกลุ่มคนรุ่นใหม่ ทำงานใกล้ชิดกับผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี พยายามใช้เทคโนโลยีแสดงความจริงให้ปรากฏ เช่น ช่วงเลือกตั้งทั่วไปเมื่อปี 2562 มีทีมงานอย่าง Elect.in.th ได้เสนอข้อมูลการเลือกตั้งในมุมมองต่าง ๆ ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มในการใช้เทคโนโลยีมานำเสนอความจริง

แต่บนโลกออนไลน์ และ โลกข้อมูลข่าวสาร  ใช่ว่าทุกอย่างจะเป็นความจริง ข่าวปลอม ข่าวลวง (fake news, disinformation)  และ ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (information operation) เป็นความท้าทายต่อการ #ตามหาความจริง ในโลกปัจจุบัน

การทำงานเพื่อให้ความจริงปรากฏ จึงต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของผู้ที่เกี่ยวข้อง พลเมืองเน็ต หน่วยงานวิชาการ ภาคประชาสังคม องค์กรที่เป็นอิสระ ที่ไม่จำกัดว่าจะเป็นหน่วยงานในประเทศ หรือหน่วยงานสากล มาช่วยกันเรียบเรียง แยกแยะ

เพื่อให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ ยอมรับความจริง ชุดเดียว ที่จะเป็นบรรทัดฐานร่วมกันต่อไป

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องเด่น

กิจกรรม

9

ตุลาคม

เปิดตัวผู้สมัครเลือกตั้งท้องถิ่น ส่ง 32 ทีม องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) อ่านต่อ

10-12

ตุลาคม

ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ เดินทางไปยังพื้นที่ จ.หนองบัวลำภู – หนองคาย – บึงกาฬ – อุดรธานี

ความเคลื่อนไหว

   ดูทั้งหมด

จังหวัดไหนส่งบ้าง ? เช็คชื่อ – เบอร์ “คณะก้าวหน้า” ส่ง 42 ผู้สมัครชิงนายก อบจ.

เวทีแบบเบิ้มๆ ที่แรก ! “ปิยบุตร” ลุย “สกลนคร” คืนสังเวียนปราศรัยเลือกตั้งท้องถิ่น – หนุน “ณรงเดช อุฬารกุล” ผู้สมัครเบอร์ 3 ชิง นายก อบจ.

แถลงการณ์คณะก้าวหน้า: อย่ายอมจำนนให้อำนาจเผด็จการปิดปากเรา

“คณะก้าวหน้า” เปิดตัวผู้สมัครท้องถิ่น 32 อบจ. “ธนาธร” ชูวิสัยทัศน์ – โชว์นโยบายยึดอุดมการณ์ “อนาคตใหม่” – ลั่น “เปลี่ยนประเทศไทยเริ่มได้ที่บ้านเรา”

“ธนาธร” ลุย “สกลนคร” ฟังวิสัยทัศน์ “ณรงคเดช” ว่าที่ผู้สมัคร อบจ. – ชูลงทุนด้านการศึกษา ท่องเที่ยว ยกระดับเกษตร ย้ำทุกอย่างต้องโปร่งใส่ ตรวจสอบได้

ขนส่งสาธารณะ “รถ – ราง – เรือ” เชื่อมประสานเปลี่ยน “อยุธยา” – “ธนาธร” ควง “วัสพงศ์” ลุยสำรวจ – ฟังปัญหาประชาชน ใช้ออกแบบนโยบาย

บทความ

   ดูทั้งหมด
บทความ

ว่าด้วยการปิดบริการรถไฟฟ้าในช่วงการชุมนุม: มองความสัมพันธ์ นายทุน-ขุนศึก-ศักดินา ผ่านรถไฟฟ้า

ความเคลื่อนไหว บทความ

แถลงการณ์คณะก้าวหน้า: อย่ายอมจำนนให้อำนาจเผด็จการปิดปากเรา

จึง "เรียน" มาเพื่อทราบ

ความนิยมในอำนาจและความประสาทแดก

โลกใหม่ที่เป็นไปได้

เหลียวซ้ายแลขวา บทเรียนจาก 6 ตุลาคม 2519 : จิตสำนึกสังคมนิยมแห่งยุคสมัย-พวกเขาคือนักสังคมนิยม

รายงานพิเศษ

มีอะไรใน “แขวน 6 ตุลา” ? เสียงสะท้อนคนหลายรุ่น “ทำไมต้องมีอะไรที่พูดไม่ได้ เราอยากได้คำตอบ” รำลึกเหตุการณ์ “อาชญากรรมรัฐ” การล้อมปราบอำมหิต

สัมภาษณ์พิเศษ

ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ : การกลับมาของจิตร ภูมิศักดิ์ “คุณเพิกเฉยตัวเขาได้ แต่ไม่อาจเพิกเฉยงานของเขาได้เลย !”

รายงานพิเศษ

จาก “ลานโพธิ์” ถึง “ทำเนียบรัฐบาล” 1.49 ชั่วโมง – กว่า 10,000 ก้าว “ลองเดิน” บนเส้นทางทวงคืน “ประชาธิปไตย”

บทความ

หากใส่ใจความเดือดร้อนประชาชนจริงๆ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา มีหน้าที่ต้องทำให้งบประมาณปี 2564 บังคับใช้ให้ทันภายใน 1 ต.ค. ตามกรอบเวลาปกติ

Common School : Covid-1984

กายวิภาครัฐไทย : กลไกอำนาจรัฐและอำนาจนำในสังคมไทย