#ปลดล็อกคน กรณีศึกษาจากประเทศญี่ปุ่น

22 มิถุนายน 2565



แม้ประเทศไทยวางเสาต้นแรกเรื่องการกระจายอำนาจลงในรัฐธรรมนูญ 2540 แต่ผ่านมากว่า 20 ปี เรื่องการกระจายอำนาจก็ยังลุ่มๆ ดอนๆ ด้วยปัจจัยต่างๆ รวมไปถึงประเด็นเรื่องการบริหารงานบุคคลของท้องถิ่น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องการกระจายอำนาจ ก็ยังไม่ลงหลักปักฐาน ไม่เป็นอย่างที่ควรจะเป็น – ปัจจุบันสัดส่วนข้าราชการส่วนกลางและส่วนภูมิภาค รวมกันมากกว่า 80% ข้าราชการสังกัดท้องถิ่นมีไม่ถึง 20% ทั้งที่จำนวนนับขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีมากกว่า 7,800 แห่ง ห่างจากหน่วยงานส่วนกลางและส่วนภูมิภาคที่รวมกันอยู่ที่จำนวนหลักร้อย

แต่หากยังนึกภาพไม่ออก ว่าสถานการณ์การกระจายคนในระบบราชการของไทยที่ผ่านมา น่าผิดหวังและน่ากังวลแค่ไหน ลองนำไปเปรียบกับอีกประเทศหนึ่งที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับไทย ทั้งรูปแบบรัฐ คือเป็นรัฐเดี่ยว และ ระบอบการปกครอง ที่เป็นระบอบประชาธิปไตยที่มีกษัตริย์เป็นประมุขอยู่ใต้รัฐธรรมนูญ แต่สามารถกระจายอำนาจได้อย่างเต็มสูบ ชนิดที่ถ้าเทียบกันทีละด้าน คงเปรียบเสมือน “โลกกลับด้าน” ของการกระจายอำนาจ ประเทศที่ว่านั้นคือประเทศญี่ปุ่น

  • เมื่อดูจำนวนประชากร ญี่ปุ่นมีมากกว่าไทยประมาณหนึ่งเท่า (125 ล้านคน : 66 ล้านคน) แต่มีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่กว่าไทยมาก (ข้อมูลปี 2021ญี่ปุ่นอันดับ 3 ของโลก : ไทยอันดับ 26 ของโลก) ส่วนหนึ่งมีการตั้งข้อสังเกตุกันว่าเป็นผลจากการกระจายอำนาจที่ทำให้การพัฒนาทางเศรษฐกิจของแต่ละพื้นที่ทั่วประเทศญี่ปุ่น ทำได้อย่างคล่องตัว ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก แต่ขณะเดียวกันก็รักษาเอกลักษณ์ของพื้นที่
  • เมื่อดูจำนวนข้าราชการ ข้อมูลปี 2561 (ค.ศ. 2018) ข้าราชการญี่ปุ่น มีจำนวนประมาณ 3.32 ล้านคน แบ่งเป็น สังกัดท้องถิ่นประมาณ 2.74 ล้านคน (ราว 82%) สังกัดส่วนกลางประมาณ 585,000 คน (ราว 18%) ส่วนสำคัญเป็นเพราะการปฏิรูปโครงสร้างการบริหารราชการที่ออกแบบให้ส่วนกลางมีขนาดเล็ก (11 กระทรวง และ ไม่มีราชการส่วนภูมิภาค) และให้รัฐบาลท้องถิ่นได้แสดงบทบาทครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศ โดยแบ่งเป็น 2 ระดับ คือจังหวัด (47 จังหวัด) และ เทศบาล (ประมาณ 1,780 แห่ง)
  • เมื่อดูที่ผู้บริหารท้องถิ่น คนญี่ปุ่นสามารถเลือกตั้งผู้บริหารที่มีอำนาจสูงสุดของเมืองได้โดยตรง ส่วนไทย แม้เปิดทางให้ประชาชนเลือกนายก อบต. นายก อบจ. หรือนายกเทศมนตรี แต่ถ้าถามว่าตำแหน่งเหล่านั้นคือคนที่มีอำนาจสูงสุดในจังหวัดหรือไม่ คำตอบคือไม่ ได้เป็นเช่นนั้น เพราะยังมีอำนาจแฝด ที่ทับซ้อนกันอยู่กับตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดซึ่งมาจากการแต่งตั้งของกระทรวงมหาดไทย


อย่างไรก็ตาม ต้องย้ำว่าการยกตัวอย่างประเทศญี่ปุ่น ไม่ได้แปลว่าเราจะเลียนแบบเขาทุกอย่าง หรือ มองข้ามปัจจัยเฉพาะของสังคมไทยที่อาจมีความแตกต่างหลากหลายจากของญี่ปุ่น แต่สิ่งที่เรามองเห็นคือ “โอกาส” จากจุดร่วมบางอย่างที่ทั้งไทยและญี่ปุ่นมีอยู่ร่วมกัน ที่เราสามารถเรียนรู้ นำมาปรับใช้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องลองผิดลองถูกด้วยตนเอง รวมถึงศักยภาพของท้องถิ่นทั่วประเทศไทยที่ยังไม่ถูกปลดปล่อย ทำให้เชื่อว่าประเทศไทยจะไปได้อีกไกล หากสามารถเรียนรู้แนวทางกระจายอำนาจของญี่ปุ่นมาปรับใช้ได้ เพราะหัวใจของการกระจายอำนาจ ก็คือการทำให้อำนาจในการตัดสินใจ และ ทรัพยากรที่จำเป็นต่อการพัฒนากลับไปอยู่กับท้องถิ่น ซึ่งเป็นหน่วยที่ใกล้ชิดและยึดโยงกับประชาชนมากที่สุด ควบคู่ไปกับ การยุติบทบาทของรัฐราชการรวมศูนย์

ด้วยเหตุนี้ ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญปลดล็อกท้องถิ่น จึงเสนอ #ปลดล็อกคน ด้วยการกำหนดให้ผู้บริหารและสมาชิกสภาท้องถิ่น ต้องมาจากการเลือกตั้งของประชาชน และ โอนถ่ายข้าราชการส่วนใหญ่ไปสังกัดส่วนท้องถิ่น เพื่อเพิ่มศักยภาพของท้องถิ่นในการทำงานดูแลคุณภาพชีวิตของประชาชน อีกทั้ง การเอาอำนาจ งาน เงิน และคนมาให้กับ อปท. เป็นสิ่งที่จะช่วยแก้ปัญหาให้ข้าราชการท้องถิ่นได้อย่างมาก โดยเฉพาะในส่วนของอำนาจหน้าที่หากรัฐธรรมนูญระบุเพียงแค่ข้อยกเว้นที่ท้องถิ่นไม่สามารถทำได้ ส่วนที่เหลือในเรื่องของการจัดทำบริการสาธารณะต่างๆ การบำบัดทุกข์บำรุงสุขประชาชนต่างๆ ในพื้นที่สามารถทำได้หมด ก็จะทำให้ข้าราชการทำงานได้สบายใจขึ้น ไม่ต้องห่วงหน้าพะวงหลัง และดูแลพี่น้องประชาชนได้เต็มที่ร่วมกับผู้บริหารท้องถิ่น นอกจากนี้ ข้าราชการจะมั่นใจได้ว่า การเปลี่ยนสังกัด จะไม่กระทบต่อความก้าวหน้าทางอาชีพของพวกเขา กลับกันโอกาสในการก้าวหน้าทางการงานจะมีเพิ่มขึ้น รวมทั้งปัญหาหลายๆ เรื่องสามารถแก้จบได้เลย ไม่ต้องรอยาวนาน ชงเรื่องเข้าไปขออนุมัติแก้ปัญหาจากส่วนกลาง



อ้างอิง

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องเด่น

บทความ

   ดูทั้งหมด
28 มิถุนายน 2565    บทความ

สานต่อภารกิจ-อุดมการณ์ จาก ร.ศ. 130 ถึง คณะราษฎร 2475 ถึง คณะราษฎร 2563

22 มิถุนายน 2565    การเมืองท้องถิ่น ขอคนละชื่อ ปลดล็อกท้องถิ่น บทความ

#ปลดล็อกคน กรณีศึกษาจากประเทศญี่ปุ่น

21 มิถุนายน 2565    บทความ

นโยบายรัฐบาลไทยต่อผู้ลี้ภัยต้องเปลี่ยน! อย่าให้คำว่า “โอบอ้อมอารี” เป็นเพียงแค่ “คำขวัญ”

21 มิถุนายน 2565    บทความ

ปลดล็อกท้องถิ่น เพื่อข้าราชการ-ลูกจ้างท้องถิ่นที่มีศักดิ์ศรีและความคล่องตัวในการช่วยเหลือประชาชน

20 มิถุนายน 2565    บทความ

เปิด 8 โพสต์ปิยบุตร ข้อเสนอปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ ถูกแจ้งความดำเนินคดีผิด ม.112

5 มิถุนายน 2565    บทความก้าวหน้า บทความพิเศษ เรื่องเด่น

กรณีศาลอาญาระหว่างประเทศ หรือ ICC

1 มิถุนายน 2565    Common School

ปารีสคอมมูน 1871 : เมื่อมนุษย์พยายามสร้างสังคมไร้การกดขี่

31 พฤษภาคม 2565    Common School

อักษรธัมม์: อาวุธสำคัญของคนบวชเรียน

25 พฤษภาคม 2565    ขอคนละชื่อ ปลดล็อกท้องถิ่น บทความ

คืนอำนาจให้ท้องถิ่น ความหวังอยู่ที่ประชาชน ( คืนอำนาจท้องถิ่น ตอนที่ 3 )

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า